kinderopvang

Bron: De Stentor - Karin de Graaff

Taalachterstand peuter vroeg tackelen Voor- en vroegschoolse educatie in peuterspeelzalen moet taalachter­stand bij kinderen voorkomen.

Wie bij peutergroep Jot­tem in Raalte binnenloopt, raadt meteen het thema waarmee ge­werkt wordt: Herfst en Verande­ring.

Overal zijn herfstbladeren, eikels, kastanjes, egels en padden­stoelen te zien. En te voelen. Op vele manieren worden de thema­begrippen benoemd en tastbaar gemaakt. Een effectieve manier om peuters met spraak/taalachterstand te stimule­ren. Het maakt deel uit van het VVE-beleid (voor- en vroeg­schoolse educatie) dat de gemeen­te Raalte voert in samenwerking met peuterspeelzalen en kleuter­groepen van basisscholen.

Niet alleen op de zogenaamde thematafel zijn de spin, paraplu, blad en kastanje te vinden. Alle speelhoeken gaan mee in het the­ma. Er worden speciale puzzels en werkjes gemaakt, boekjes voor­gelezen en liedjes gezongen. Bo­vendien hangen overal praatkaart­jes met daarop afbeelding en naam van de themawoorden. Een handige manier om al deze voor­werpen steeds weer te benoemen en tastbaar te maken. Op de peu­tergroep wordt heel specifiek op de belevingswereld van het kind aangesloten. In deze taalgevoelige periode peuters stimuleren heeft effect. Wanneer dit in groep 1 ge­beurt is het eigenlijk te laat.
peuters
Peuters bij Jottem mogen elke ochtend samen spelen waarbij ze soms worden bijgestaan door een juf op pedago­gisch medewerker. foto Tom van Dijke

Willemien de Haan is clusterma­nager van Kinderopvang KOOS waaronder de peuterspeelzalen vallen. ,,Bij Jottem, gevestigd in Bredeschool Raalte Dorp, werd 5 jaar terug begonnen met de VVE-pilot. Tegenwoordig zijn er in de gemeente Raalte alleen maar VVE-peuterspeelzalen." Dit houdt in dat er aan bepaalde voor­waarden wordt voldaan en er ge­werkt wordt met een lijn die doorloopt in groep 1 en 2 van het basisonderwijs. Bovendien krij­gen alle medewerkers een gede­gen VVE-training. Wanneer een kind met een VVE-indicatie bin­nenkomt, weet een medewerker hoe te handelen. Zo'n indicatie kan alleen afgegeven worden door de consultatiebureauarts.

Daarbij hoort een door ouders en arts ondertekend contract. Met de afspraak dat een kind vier dag­delen naar een voorschoolse voor­ziening gaat.

De Haan: ,,Peuterspeelzalen Jot­tem en Stoppeltjes staan in gemê­leerde wijken. Daar is speciaal ie­mand die apart pre-teaching geeft." Bij Jottem is dat Agnes Schoorlemmer. Zij begeleidt peu­ters met een VVE-indicatie in het Praathuis, een aparte kamer bij de peutergroep. Daar staat een bij­zonder kastje dat Schoorlemmer samen met het kind open tovert.

Met voorwerpen, een boekje; al­les rondom het thema. ,,De kracht zit hem in de herhaling", legt Schoorlemmer uit. ,,Alleen vier dagdelen naar de peuter­groep komen is niet voldoende.

In het Praathuis krijgen kinderen ieder dagdeel extra ondersteu­ning. Eigenlijk worden thema's hier uitgediept. Ik toon kaartjes met afbeeldingen, vertel de woor­den. We lezen nu een herfstboek­je. Het verhaal wordt onder­steund met allerlei voorwerpen."

Ze houdt alle ontwikkelingen en doelen bij. Voordat ze met een peuter tot pre-teaching komt, bouwt ze eerst een goed lijntje op met het kind. ,,Het kind moet een open mind hebben, pas dan gaan we verder." Deze begelei­ding gebeurt één op één. Later volgt eventueel pre-teaching met twee kinderen. Het Praathuis ligt bewust een week voor op het the­ma. Zo zijn peuters een beetje voorbereid. Dat geeft herkenning en vertrouwen. ,,Meestal hebben ze een achterstand, nu weten ze al iets. Dat geeft een succeserva­ring."

Pedagogisch medewerkers Ange­la Hoppen en Marieke Oosterwee­chel merken de effecten van pre-teaching. Hoppen: ,,Kinderen durven eerder antwoord te ge­ven. Laatst gaf Agnes een peuter een beukennootje mee. Dat wordt vol trots in de kring ge­toond. Aan kinderen, aan juffen maar ook aan de ouders thuis.

Net zo belangrijk. Je hoopt dat een kind thuis aan de praat gaat."

De woordkaart met afbeeldingen van het thema die in het Praat­huis behandeld wordt, gaat ook mee naar huis. ,,Daarmee stimu­leer je ouders", vertelt Oosterwee­chel. ,,Zij leren er ook van. Alleen hier stimuleren is niet genoeg.

Meest ideaal is als er overal een taalrijke omgeving is." De peuter­groep heeft ouderbetrokkenheid hoog in het vaandel. Tijdens het laagdrempelige inloop-halfuurtje doen ouder en kind bijvoorbeeld een puzzeltje. ,,Of de peuter laat oma foto's van onze herfstwande­ling zien", vertelt Oosterweechel. ,,Daarbij komen vanzelf de thema­begrippen voorbij. Eens in de zes weken komt ook de wijkverpleeg­kundige langs. Voor vragen en tips." Er is geregeld tussentijds overleg tussen de peutergroep en wijkverpleegkundige. Wanneer een kind naar de basisschool gaat, gebeurt de overdracht nor­maliter middels papier. In geval van VVE is er een 'warme over­dracht'; een gesprek waarbij ouders, peutergroep en basis­school aanwezig zijn. Sowieso is er een doorgaande lijn met de ba­sisschool. Jottem en Bredeschool Raalte Dorp stemmen samen alle thema's af, die ook gezamenlijk uitgewerkt worden. Hoppen: ,,Peuters! en kleuters mogen elke ochtend kiezen of ze 'Samen spe­len' in de duplohoek of 'Samen le­zen' in de peuterruimte. Samen leren spelen, iets toevoegen aan elkaars spel, taal verrijken; ook dit hoort bij de doorgaande lijn.

Ook de themaopening en - slui­ting gebeuren samen met de ba­sisschoolonderbouw. Het is echt onze gezamenlijke missie. We ho­pen dat kinderen die in groep 3 starten een zo klein mogelijke achterstand hebben."

In het Praathuis krijgen kinderen ieder dagdeel extra ondersteuning